Witryna korzysta z plików cookies,które są niezbędne do prawidłowego jej funkcjonowania .W ustawieniach przeglądarki możesz zmienić warunki ich przechowywania lub dostępu

"Płonie ognisko i szumią knieje..."

Ta znana powszechnie pieśń, śpiewana przy obozowych ogniskach przez całe pokolenia harcerzy, powstała równo 100 lat temu w Tarnowie. Dokładnie w domu przy ulicy Narutowicza, tam gdzie dziś mieszczą się Tarnowskie Wodociągi. Jej autor to bardzo ważna postać polskiego harcerstwa, poeta, scenarzysta, działacz społeczny i ostatni Delegat Rządu na Kraj od czerwca 1945 Jerzy Braun. To on kilka dni temu został upamiętniony na wielkoformatowych grafikach, które zawisły na budynku Tarnowskich Wodociągów przy ulicy Narutowicza. Obok portretu umieszczono słowa napisanej i skomponowanej przez pisarza pieśni "Płonie ognisko i szumią knieje...".  Taka forma uczczenia Jerzego Brauna to inicjatywa dr Marii Żychowskiej - historyk, harcerki i wieloletniej szefowej Archiwum Państwowego w Tarnowie. Wsparła ją Rada Osiedla Starówka i Tarnowskie Wodociągi. - Mieszkanie Jerzego Brauna mieściło się na pierwszym piętrze naszego secesyjnego budynku, zwanego wtedy Białym Domem - tłumaczy prezes spółki Tadeusz Rzepecki, autor opracowania „Historia tarnowskich wodociągów i kanalizacji. Od drugiej połowy XV wieku do 2010 roku”. Imię Jerzego Brauna do niedawna (1.09.2017) nosiło jedno z najlepszych tarnowskich gimnazjum – popularna „4” przy ulicy Bitwy pod Studziankami, gdzie mieściła się znakomicie zorganizowana izba pamięci tego wybitnego Tarnowianina. Dzięki byłej już (niestety!) dyrektor Barbarze Kuklewicz  swoje siedziby znalazły tam m.in. stowarzyszenia tarnowskich Kresowian i Sybiraków. To tam  znalazł swoje artystyczne przytulisko Teatr Nie Teraz, z którym mocno zaprzyjaźniony jest prof. Kazimierz Braun – jeden z najwybitniejszych ludzi polskiego teatru, od lat 80-tych XX wieku mieszkający i pracujący w USA. To właśnie jego stryjem był Jerzy Braun. 

 

Jerzy Braun był synem notariusza Karola Brauna, naczelnika straży pożarnej i prezesa TG Sokół w Dąbrowie Tarnowskiej. Jego rodzina na początku I wojny przeniosła się do Tarnowa i zamieszkała w dzisiejszej siedzibie Tarnowskich Wodociągów. Braun jako członek Sokoła brał udział w organizowaniu się „kompanii marszowych”.  Kiedy kończyła się wojna rozjuszony tłum tarnowian w spontanicznej manifestacji zainicjowanej przez harcerzy chciał dokonać samosądu na żołnierzach austriackich, odjeżdżających z miejscowego dworca do domu. Wtedy przytomność Brauna zapobiegła przelaniu krwi. Krzycząc zainicjował przemarsz przed pomnik 4 armii przy budynku Sokoła – dzisiejszej siedzibie teatru. Kiedy tam rozpoczęto niszczenie monumentu w formie dwugłowego orła i austriackiego żołnierza interweniowała kolumna austriackiej piechoty. Wszystko skończyło się na szczęście bez ofiar. Warto tej okazji przypomnieć, że Tarnów odzyskał niepodległość jako pierwsze polskie miasto. To było 100 lat temu… . 

Prof. K. Braun przy biurku swojego stryja Jerzego (Gim.Nr 4)

Godnym kontynuatorem rodzinnej tradycji rodziny Braunów, jest osoba i dzieło prof. Kazimierza Brauna. To jeden z najważniejszych żyjących twórców polskiego teatru na świecie oraz na pewno jedyny o takim dorobku, który jednoznacznie definiuje siebie światopoglądowo i artystycznie, jako Polak i katolik. Pracuje jako reżyser, pisarz, tłumacz, krytyk teatralny, teatrolog i nauczyciel akademicki. Wyreżyserował ponad 150 przedstawień teatralnych i telewizyjnych na całym świecie, opublikował około 50 książek i ponad 300 artykułów. Tłumaczył z języka angielskiego, francuskiego i włoskiego na polski oraz z polskiego, rosyjskiego i francuskiego na angielski. Aktywnie działa w środowisku polonijnym, jest członkiem Polskiego Instytutu Sztuk i Nauk w Stanach Zjednoczonych, Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie z siedzibą w Londynie, Komisji Polskiej przy Konferencji Biskupów Amerykańskich, Prezesuje Polskiej Fundacji Kulturalnej z siedzibą w Buffalo. Prowadzi seminaria, kursy i wygłasza wykłady na temat polskiego teatru, polskiej kultury i literatury. Stale współpracuje z prasą polonijną w USA, Kanadzie, Wielkiej Brytanii. Jest laureatem wielu nagród artystycznych, literackich i naukowych w kraju i za granicą.

Izba pamięci Jerzego Brauna - dawne Gim. Nr 4


Jego rodzina od trzech pokoleń jest związana z Tarnowem i regionem tarnowskim. Kazimierz Braun kilkukrotnie pracował na scenie tarnowskiego teatru tworząc interpretacji spektakli własnych oraz innych autorów. Były to między innymi: Europa, autorstwa swojego stryja Jerzego Brauna, Upadek kamiennego domu Romana Brandstaettera, oraz Cela ojca Maksymiliana własnego autorstwa. W darze dla „Pierwszego Niepodległego” napisał dramat Tarnowski wiatr niepodległości zrealizowany przez TNT.

Izba Pamięci Jerzego Brauna - dawne Gim. Nr 4

Wśród dziesiątek publikacji jego autorstwa z zakresu sztuki teatru (wiele tłumaczonych na obce języki), co najmniej kilka ma charakter obowiązkowych lektur w szkołach teatralnych i na wydziałach teatrologii wielu uniwersytetów na świecie. W efekcie politycznych obstrukcji po stanie wojennym, od lat 80-tych ubiegłego wieku, profesor Braun tworzy, pracuje i mieszka w USA. Jego nieobecność  w Ojczyźnie jest wielką stratą dla polskiej kultury. Z racji rodzinnych konotacji profesor co kilka lat bywa w Tarnowie, zawsze obowiązkowo odwiedzając „swoje” Gimnazjum Nr 4 i przyjaciół z Teatru Nie Teraz.

Sala Lustrzana  - spotkanie autorskie prof. K. Brauna (prowadził T. Żak)

Przed dwoma laty, w 2016 r. nasz Profesor obchodził potrójny jubileusz. - 80-lecia urodzin, 55-lecia pracy teatralnej i 45-lecia pracy akademickiej. Marzeniem prof. Brauna było swój jubileusz obchodzić właśnie w Tarnowie. I tak się stało, głównie dzięki staraniom Teatru Nie Teraz. A sednem tego wydarzenia została inscenizacja dramatu Jubilata pt. „Powrót Norwida”, wyreżyserowana wspólnie z dyrektorem TNT Tomaszem A. Żakiem, cenionym reżyserem i publicystą. 

Pozainstytucjonalny Teatr Nie Teraz  to jeden z najdłużej działających w Polsce teatrów nurtu alternatywnego, znany ze swych inscenizacji odwołujących się do tradycji narodowych, patriotycznych oraz do chrześcijańskich korzeni Europy (np. „Niewierni” wg Calderona de la Barca, autorskie „Ballada o Wołyniu” i „Wyklęci” czy „Dzień gniewu” Romana Brandstaettera). 

Profesor Braun to wybitny znawca twórczości Cypriana Kamila Norwida oraz najważniejszy inscenizator jego dzieł w teatrze (tak na scenie klasycznej, jak i w teatrze telewizji). O teatralnych pracach odwołujących się do twórczości „czwartego wieszcza” napisał książkę „Mój teatr Norwida”. Ponadto „wszystko” w dorosłym życiu Kazimierza Brauna rozpoczęło się ok. 60 lat temu od napisania pracy dyplomowej pt. „Koncepcja teatru Norwida”. 

Teatr Polski w Tarnowie.

Tak można by najkrócej spuentować, to co wydarzyło się w w sobotę 22 października 2016 o godz.18 , w reprezentacyjnej sali tarnowskiego Ratusza, gdzie odbyła się uroczysta premiera "Powrotu Norwida" autorstwa wielkiego mistrza polskiego teatru prof. Kazimierza Brauna, w reżyserii autora i Tomasza A. Żaka, przygotowana przez Teatr Nie Teraz. To, w powszechnej opinii znaczące wydarzenie kulturalne, okrzyknięte już w chwili stawiania się - premierą roku, nie tylko w Tarnowie, zgromadziło prawdziwy tłum spragnionych prawdziwej sztuki tarnowian i znamienitych gości z całej Polski, głównie z Warszawy. Wymieńmy tylko liczną delegacje rodziny Braunów, na czele z Juliuszem Braunem, do niedawna prezesem zarządu Telewizji Polskiej, obecnie członkiem Rady Mediów Narodowych i W. Holewińskiego, znakomitego pisarza i dramaturga. To w naszym galicyjskim miasteczku doprawdy rzadkość, aby na premierze zabrakło miejsc siedzących, a nawet stojących! Kilkadziesiąt osób musiało odejść spod ratuszowych wierzei z przysłowiowym kwitkiem... . A samą premierę, przyjętą owacją na stojąco, uzupełniło odznaczenie prof. K. Brauna Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski przyznanym mu przez Prezydenta Polski A. Dudę, czego dokonała wiceminister ds.teatrów i edukacji artystycznej w resorcie kultury Wanda Zwinogrodzka. Zaś całość dopełniła kilkuminutowa/!/

Upamiętnienie Jerzego Brauna jest bardzo istotne dlatego, że w ten sposób ratujemy pamięć o ważnych wydarzeniach historycznych i o miejscach, które są świadkami tych wydarzeń – dodaje Ryszard Żądło - wiceprzewodniczący Rady Osiedla Starówka, pomysłodawca i realizator wielu przedsięwzięć patriotycznych. Projekt grafik został bezpłatnie wykonany w Wydziale Kultury Urzędu Miasta. Zostały one wkomponowane we wschodnią ścianę budynku. Obowiązujące do końca roku pozwolenie na instalację, po kilkutygodniowych uzgodnieniach, wydał konserwator zabytków. – Grafiki  nie naruszają struktury ściany i nawiązują do tradycji miejsca. Co ważne nie jest to mural, tylko zawieszka w formie siatki na lekkiej konstrukcji - tłumaczy kierownik tarnowskiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków Andrzej Cetera. Od strony Wątoku zlokalizowany jest też przystanek autobusowy przed Starym Cmentarzem, tutaj często tworzą się korki na ruchliwej ulicy, co stwarza możliwość spokojnego przeczytania zamieszczonych tam treści. 

Ryszard Zaprzałka