Witryna korzysta z plików cookies,które są niezbędne do prawidłowego jej funkcjonowania .W ustawieniach przeglądarki możesz zmienić warunki ich przechowywania lub dostępu

Kartki z kalendarza - 9 października

408 lat temu, 9 października 1610 r. Polacy zajęli Kreml. Trzy miesiące po zwycięskiej bitwie pod Kłuszynem, polskie chorągwie pod dowództwem hetmana polnego koronnego Stanisława Żółkiewskiego wkroczyły na Kreml moskiewski. Aresztowany przez poddanych car Wasyl Szujski, został przewieziony do Polski. Mennica moskiewska rozpoczęła bicie srebrnych kopiejek z imieniem nowego cara – Władysława IV Wazy. Wkroczenie do Moskwy dowodzi, że przed wiekami Rzeczpospolita, największe państwo w Europie (nie licząc Rosji), aktywnie uczestniczyło w wielkiej polityce. Zachowanie rodzimej załogi na Kremlu trudno jednak uznać za jasną kartę naszej historii... Samuel Maskiewicz zapamiętał rabunki i gwałty, dokonywane przez, nierzadko pijanych, Polaków. „Nasi tak sobie butnie poczynali, że co się komu podobało i u największego bojarzyna, żona albo córka, brali je gwałtem”.  Krwawe rządy na Kremlu zniechęciły Rosjan do tego stopnia, że wybuchło antypolskie powstanie pod wodzą księcia Dymitra Pożarskiego i kupca Kuźmy Minina. Rozpoczęło się oblężenie głodującego polskiego garnizonu. Polacy ginęli albo z rąk wroga, albo wzajemnie się zjadali... „Już traw, korzonków, myszy, psów, kotek i ścierwa nie stało. Więźnie trupy wyjedli wykopując z ziemi. Piechota się między sobą wyjadła i ludzi łapiąc pojedli."

Zajęcie Moskwy przez wojska polsko-litewskie było wynikiem układu hetmana koronnego Stanisława Żółkiewskiego z bojarami moskiewskimi, w myśl którego wszystkie stany Państwa Moskiewskiego obrały carem królewicza Władysława. Najważniejszym gwarantem wypełnienia postanowień umowy miały być oddziały Rzeczpospolitej stanowiące garnizon moskiewski. Jego sprawne funkcjonowanie uzależnione było od dostaw posiłków z zewnątrz. Na przełomie sierpnia i września 1612 r. hetman litewski Jan Karol Chodkiewicz podjął próbę dostarczenia żywności garnizonowi. Próba ta się nie powiodła. Po odstąpieniu hetmana od murów kremlowskich sytuacja garnizonu stała się niezwykle trudna. Głód doprowadził do aktów kanibalizmu i upadku dyscypliny. Na początku listopada oddziały polsko-litewskie, broniące Kremla dwa lata, skapitulowały. Rosyjską wizję tej historii prezentuje film „1612” w reżyserii Władimira Chotinienki.

W lutym 1609 r. car Rosji Wasyl IV Szujski zawarł wymierzone przeciw Rzeczypospolitej przymierze z królem Szwecji, Karolem IX. W myśl jego postanowień, w razie potrzeby korpusy szwedzkie miały wesprzeć w walce wojska rosyjskie. W odpowiedzi król Polski Zygmunt III Waza ruszył na twierdzę w Smoleńsku, której oblężenie rozpoczęło się we wrześniu 1609 r., a wraz z nim regularna wojna polsko-rosyjska. Przełamanie obrony twierdzy miało być pierwszym etapem na drodze do celu, którym było zdobycie Moskwy. Przeciwko oblegającym Smoleńsk wojskom polsko-litewskim car Wasyl Szujski wysłał armię swojego brata kniazia Dymitra Szujskiego połączoną z najemnymi oddziałami szwedzkimi liczącymi ok. 35 tys. wojsk żołnierzy. Przeciw korpusowi moskiewskiemu Zygmunt III skierował wydzielone siły o liczebności 7 tys. żołnierzy pod dowództwem hetmana polnego koronnego Stanisława Żółkiewskiego. Na każdych pięciu żołnierzy rosyjskich przypadał zaledwie jeden Polak.

4 lipca 1610 r. pod Kłuszynem wojska polskie, w tym ponad 5,5 tys. husarzy, odniosły walne zwycięstwo nad połączonymi siłami rosyjsko-szwedzkimi. Na wieść o klęsce Żółkiewskiemu poddawały się kolejne miasta i twierdze moskiewskie. Po koniec miesiąca bojarzy, czyli rosyjska magnateria, zdetronizowali cara Wasyla Szujskiego.
W pierwszych dniach sierpnia 1610 r. hetman Żółkiewski stanął pod murami Moskwy i bez konsultacji z Zygmuntem III rozpoczął rokowania z bojarami. 27 sierpnia podpisano ugodę, w wyniku której syn Zygmunta III Wazy, Władysław, został uznany carem. Warunkiem był zwrócenie Moskwie wszystkich zamków i ziemi zajętych w wyniku rozpoczętych działań wojennych w 1609 r. oraz przejście nowego cara na prawosławie.

9 października 1610 r. na prośbę bojarów chorągwie polskie wkroczyły na Kreml. Zwierzchnictwo nad nimi Żółkiewski oddał w ręce jednego z dowódców, Aleksandra Gosiewskiego. Wasyl wraz ze swoimi braćmi Dymitrem i Iwanem Szujskim zostali aresztowani.
Zawarty przez Żółkiewskiego układ nie utrzymał się długo. Powodem były ambicje Zygmunta III, który pragnął carskiej korony dla siebie, tak by na czele połączonych sił Rzeczypospolitej i Rosji móc odzyskać swój dziedziczny tron szwedzki. Postawa polskiego władcy była głównym powodem zjednoczenia się wielu wrogich sobie moskiewskich ugrupowań politycznych na rzecz wyparcia z Kremla Polaków.
Wiosną 1611 r. wybuchło antypolskie powstanie. Rozpoczęte wówczas oblężenie polskiej załogi Kremla trwało do listopada 1612 r. i zakończyło się upadkiem polskiego garnizonu.

A oto inne ważne wydarzenia, jakie miały miejsce 9 października.

1238 - po pięciu miesiącach oblężenia król Aragonii Jakub I Zdobywca wkroczył do Walencji, wyzwalając ją na stałe z rąk muzułmanów. Do dziś w rocznicę tego wydarzenia obchodzony jest tam upamiętniający triumf oręża katolickiego Dzień Wspólnoty Walenckiej.

1596 - podczas synodu w Brześciu nad Bugiem (6-10 października) nastąpiło uroczyste przyjęcie przez biskupów prawosławnych z terenów Rzeczypospolitej Obojga Narodów Unii z Kościołem katolickim. Spośród hierarchów w schizmie pozostali jedynie biskup przemyski Michał Kopystyński i biskup lwowski Gedeon Bałaban.

1610 – na zaproszenie bojarów, zwolenników ugody z Polską i powierzenia tronu carskiego królewiczowi Władysławowi, polskie chorągwie pod dowództwem hetmana Stanisława Żółkiewskiego wkroczyły na Kreml moskiewski. Aresztowany przez poddanych car Wasyl Szujski, został przewieziony do Polski.

1683 – dowodzący wojskami koalicji polsko-austriackiej król Jan III Sobieski pokonał Turków w II bitwie pod Parkanami. Dysponujące niewielką przewagą liczebną wojska muzułmańskie zaatakowały centrum, a potem lewe skrzydło sprzymierzonych. Wykorzystując zaangażowanie nieprzyjaciela w walkę, król nakazał dowodzącemu prawym skrzydłem Hieronimowi Lubomirskiemu odciąć Turkom drogę odwrotu. Gdy się to stało, w szeregach wojsk Kara Mehmeda Paszy wybuchła panika. Bitwa zakończyła się pogromem pierzchających wojsk.  

1920 – po odrzuceniu oddziałów litewskich grupa wojsk polskich rekrutujących się głównie z terenów Wileńszczyzny (1 Dywizja Litewsko-Białoruska) pod dowództwem gen. Lucjana Żeligowskiego opanowała Wilno. Działania wojsk regularnych wsparło powstanie ludności polskiej, stanowiącej w stolicy Wielkiego Księstwa Litewskiego przytłaczającą większość. Wkrótce proklamowano powstanie Litwy Środkowej. Operacja będąca oficjalnie buntem Żeligowskiego i jego żołnierzy, w rzeczywistości została przeprowadzona na rozkaz marszałka Józefa Piłsudskiego.

Źródło: Paweł Brojek – Prawy.pl i pch24.pl