Witryna korzysta z plików cookies,które są niezbędne do prawidłowego jej funkcjonowania .W ustawieniach przeglądarki możesz zmienić warunki ich przechowywania lub dostępu

Powrót do źródeł

Po latach poszukiwania miejsca do pracy warsztatowej - pisze w specjalnym przesłaniu Tomasz Antoni Żak - twórca i dyrektor Teatru Nie Teraz, znany reżyser i uznany publicysta, miejsca prezentacji własnych spektakli czy spotkań z innymi twórcami oraz miejsca do tak istotnej dla nas pracy edukacyjnej, Teatr Nie Teraz latem tego roku stał się integralnym użytkownikiem Domu Ludowego we wsi Maszkienice k. Brzeska w Małopolsce. Budynek, który staje się właśnie „domem naszego teatru”, to przedwojenna fundacja niezwykłych ludzi, dzieci tej ziemi – prof. Franciszka Bujaka i jego żony Anny, którzy podarowali wsi Maszkienice ten dom w roku 1935. Odtąd, z przerwą na czas okupacji, właścicielem tego obiektu jest Towarzystwo Domu Ludowego, które to właśnie w osobie swego prezesa, pana Jana Kity, zaproponowało nam współpracę właśnie w tym miejscu. W efekcie chcielibyśmy zainteresować wszystkich adresatów tego komunikatu powołaniem do życia projektu kulturowego, któremu nadaliśmy nazwę – Ośrodek Praktyk Artystycznych – Dom Ludowy (OPA-DL). Naszym celem jest praca, która udowodni, iż w Polsce może istnieć sztuka oraz edukacja przez sztukę, realizowana w duchu tradycji narodowej i miłości Ojczyzny. Już w najbliższą niedzielę 24 listopada 2019 r.  zaplanowane jest uroczyste otwarcie naszego Ośrodka Praktyk Artystycznych. Uroczystości otwarcia rozpocznie Msza św. w kościele parafialnym o godz. 15,00 , poczem nastąpi poświecenie obiektu, a puentą artystyczną programu będzie pokaz spektaklu Teatru Nie Teraz pt. „Powrót Norwida”. To niezwykła inscenizacja dramatu Kazimierza Brauna w reżyserii autora i Tomasza A. Żaka, która językiem Mistrza Cypriana opowiada dzień dzisiejszy polskości.

Ja wam powiem, co jest sztukmistrz w Polsce (…) Oto macie horoskopy: (…) Jeżeli mu polecą stawiać pomnik – to na miejscu, gdzie bomby padać mają – jeżeli fresk, to na ścianach, które łuna ozłoci, i rozryją kartacze nieprzyjaciół…

„Powrót Norwida” to zaskakująca opowieść o starym umierającym człowieku, odnalezionym w jakimś miejskim zaułku. Wszystko wskazuje, że utracił pamięć, choć po pewnym czasie opiekujący się nim odkrywają, że nazywa się Norwid – Cyprian Norwid. Ale przecież ten Norwid umarł w jakimś przytułku w Paryżu w roku 1883? Ten dziwny człowiek żyje jednak dzisiaj, a policja zajmuje się ustaleniem jego tożsamości…

„Powrót Norwida” to wyprawa w świat prawdziwie romantyczny i polski, gdzie miłość znaczy miłość, a honor wyklucza zdradę. Umieszczony w hospicjum człowiek pamięta wszystko, a siła jego wspomnień jest tak wielka, że zmienia rzeczywistość. To trochę tak, jakby z namalowanego obrazu schodzili do nas żywi ludzie, by potem zabrać nas ze sobą na drugą stronę.

Ten spektakl to również bolesna diagnoza polskiej emigracji, wymuszanej od pokoleń głupotą rządzących czy okupacjami, brakiem wolności, ale także zwykłą biedą. W ten sposób wciąż jesteśmy pozbawiani najwartościowszych ludzi, w tym twórców i artystów. I kiedy w końcu do nas wracają, to najczęściej w trumnach, bywa, że ekshumowani po latach. Ale ci – można powiedzieć – mają i tak szczęście, którego zabrakło Norwidowi, bo on nie ma nawet swego grobu.

Ośrodek Praktyk Artystycznych to projekt, niejako w kontrze do obecnych, śmiertelnie niebezpiecznych dla tożsamości narodowej zmian kulturowych. Chcemy przywołać mającą już pond sto lat historię idei tworzenia domów ludowych, jako centrów polskości, ale z pełną świadomością współczesnych uwarunkowań, na co dowodnie wskazuje m.in. zaangażowanie się w to przedsięwzięcie działającego od 1980 roku Teatru Nie Teraz, jednej z najstarszych w kraju scen alternatywnych, zwanych też poszukującymi.

Dyrektor TNT  w rozmowie z Radiem Kraków uzupełnia, że teraz w Domu Ludowym działa m.in. filia biblioteki publicznej w Dębnie. Ośrodek Praktyk Artystycznych ma poszerzyć tę ofertę, ale na to potrzeba czasu i pieniędzy. „To ma żyć tamtym terenem. To ma być miejsce, w którym ludzie z Gminy Dębno oraz regionu brzeskiego znajdą miejsce do swoich ekspozycji i energii artystycznych. Będziemy się starali z nimi współpracować. Ich obecność będzie tam na pewno widoczna. Będziemy to chcieli przede wszystkim robić w bardzo ścisłej współpracy z Dębińskim Centrum Kultury, które ma kapitalny program integracji kulturowej gminy Dębno".

prof. Franciszek Bujak

Tomasz Antoni Żak przyznaje, że już dawno pogodził się z tym, że siedzibą Teatru Nie Teraz nie musi być Tarnów. „Przykro było kilka lat temu, kiedy marnowaliśmy jako Tarnów okazję, aby tę energię, którą Teatr Nie Teraz przez tyle lat w sobie stworzył, móc tutaj sprzedawać w dobrym tego słowa znaczenia. Kiedy kolejne propozycje naszej obecności w Tarnowie upadały przez jakąś inercję władz albo nawet brak zrozumienia co się traci".  Przypomnijmy, że podpisana kilka lat temu umowa o stałej obecności TNT na scenie andegrand tarnowskiego teatru do dziś nie została zrealizowana, i to nie z winy teatru Tomasza A. Żaka. Niepoprawność polityczna, aczkolwiek nie tylko, sprawia że TNT grywa w Tarnowie raz na kilka lat!

T.A.Żak odznaczony przez Prezydenta RP Srebrnym Krzyżem Zasługi i Medalem 100 Odzyskania Niepodległości

Aliści istotą TNT jest wędrówka, niejako wpisana w jego artystyczne bytowanie. To jeden z jego paradygmatów. Od lat teatr jest regularnie zapraszany m.in. do Warszawy, Wrocławia, Opola, Poznania, Gliwic, Krakowa, Przemyśla, Gdańska, Białegostoku, Lublina, Puław ale też i do małych ośrodków w całym kraju.  Każdy taki pobyt to święto dla lokalnych społeczności. Od jakiegoś czasu normą jest granie średnio 5 - 10 spektakli w miesiącu. A wszystko to bez stałego finansowego umocowania.  Aczkolwiek zdarza się, że kolejne projekty TNT są współfinansowane przez Narodowe Centrum Kultury lub dofinansowane ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Zespół Teatru Nie Teraz aktualnie tworzy  10 osób, a współpracuje z nim około 20 osób. Występują w nim zawodowi aktorzy, nierzadko znani z filmu i telewizji, z Warszawy, Wrocławia, Krakowa i Rzeszowa oraz grupa adeptów, rekrutujących się ze studentów, uczniów tarnowskich szkól średnich. Teatr w swoim repertuarze ma aktualnie 5 spektakli: "Wyklęci", "Ballada o Wołyniu", "Nie odchodź mnie", "Wiatr wolności", "Dzień gniewu". A w "zamrażarce" - "Koniec świata", "Kreon", "Lekcja".

Na podstawie materiałów TNT – Ryszard Zaprzałka