czyli

grymasy, które zachwycają!

Wczoraj, 13 lutego, w ostatni piątek karnawału przez Tarnów przeszła pierwsza Tarnowska Maszkarada. Uliczki starego miasta wypełniły się paradą strojów i ozdobnych masek o fantazyjnych, często groźnych grymasach, wzorowanych na renesansowych maszkaronach z ratusza. Całości towarzyszyła rytmiczna muzyka, tańce, dźwięki tamburynów i blask lampionów. No cóż, ma swój słynny karnawał Wenecja, dlaczego nasz gród Spycimira miałby być gorszy? Ojcem założycielem tego znakomitego pomysłu promującego Tarnów jest nasz „eksportowy” artysta, prawdziwy człowiek renesansu – Piotr Barszczowski, który wraz ze Stowarzyszeniem Tarnowskich Artystów Plastyków, wspierany przez Radę Osiedla nr 1 Starówka i Fundację Artystyczną Pegaz – rzecz całą wymyślił i z imponującym rozmachem zrealizował. Oby ta oryginalna Maszkaronada weszła na stałe do kalendarza imprez kulturalnych naszego galicyjskiego miasteczka.

Tarnowska Maszkarada ruszyła po zachodzie słońca z Placu Węgierskiego przy ul. Wałowej. Pochód przy dźwiękach renesansowej muzyki, wykonywanej przez węgierski zespół muzyki dawnej Szelindek, przeszedł na Rynek, gdzie nastąpił krótki postój na taniec korowodowy i pokaz ognia, by finalnie dotrzeć na Wielkie Schody – pod maszkarona Spycimira.

Przypomnijmy, że Maszkarony (z wł. mascherone, w fr. mascaron) –) to rzeźbiarskie motywy dekoracyjne przedstawiające stylizowane, często groteskowo zdeformowane głowy ludzkie, zwierzęce lub fantastyczne. Stosowane w architekturze (gotyk, renesans, barok) jako elementy ozdobne kolumn, zworników czy fontann, pierwotnie miały funkcję apotropaiczną – odstraszały złe moce.

Maszkarony zwykle mają zdeformowane groteskowo rysy i fantastyczny układ włosów. Wykorzystywane były m.in. także jako ozdoba fontann, gdzie stanowiły ujście strumienia wody oraz jako element groteski, ornamentu chrząstkowo-małżowinowego.

Najbardziej znane w Polsce są maszkarony na krakowskich Sukiennicach, a w Europie – na katedrze Notre-Dame w Paryżu. No, a od teraz także nasze Tarnowie.

Nasze nowe maszkarony nawiązują do dziedzictwa historycznego Tarnowa. Ich rodowód wywodzi się od rzeźb, które osadzone na tarnowskim ratuszu od wieków chronią miasto.

Współczesne maszkarony przejęły ich role, ale mają nowe zadania i wyzwania. Oczywiście czuwają nad bezpieczeństwem mieszkańców i gości, ale przede wszystkim wywołują pozytywne emocje.

Pełne artystycznej magii, z lekką nutą szaleństwa – bawią, rozśmieszają, edukują, prowokują miłe gesty, zachęcają do życzliwości i otwartości. Czekają, by stać się bohaterami każdego pamiątkowego zdjęcia z Tarnowskiej Starówki, ale też zachęcać do odwiedzania Tarnowa, który szczyci się prawie 700-letnią historią.

Odpowiadając na to oczekiwanie piętnastu tarnowskich artystów stworzyło niezwykłe postaci, a każda z nich, bardzo indywidualna artystycznie, pełnych twórczego dynamizmu i historycznej refleksji.

Niedawno powstały Szlak Maszkaronów w Tarnowie to 19 miejsc, a jeśli dobrze policzyć, odkryć można nawet 20 i pół maszkarona…!

Oto szczegółowa mapa Tarnowskiego Szlaku Maszkaronów:

Maszkaron Bachus, Plac Kazimierza

Maszkaron Wszechświata, przed Pasażem Odkryć

Rajca Miasta, róg ul. Żydowskiej i Piekarskiej

Maszkaron Ciepła, plac Rybny

Strażnik Żywiołów, schody przy placu Węgierskim (ul. Wałowa)

Strażnik Tożsamości, Zakątek Spycimira Leliwity (ul. Wałowa)

Wynalazca/Wizjoner, Plac Szczepanika

Żak, przed Akademią Tarnowską (ul. Mickiewicza)

Duch Teatru, wejście do Teatru im. Ludwika Solskiego

Maszkaron Dzieci, Ogródek Jordanowski w Parku Strzeleckim

Sprzedawca Marzeń, przed Amfiteatrem Letnim (ul. Kopernika)

Maszkaron Młodych, parkiet przy ulicy Wałowej

Trefniś, Zaułek Króla Władysława Łokietka (ul. Wałowa)

Nowy Mieszkaniec, Plac Sobieskiego (przy Cafe Tramwaj)

Filmowiec, wejście do kina Marzenie (ul. Staszica)

Wiedząca (Ta, która wszystkie wie): przy woonerfie (róg ul. Krakowskiej i ul. Mościckiego)

Czystej Wody Maszkaron, fontanna na ulicy Bernardyńskiej (skwer ks. P. Gajdy)

Zakochane Maszkarony: Most Zakochanych nad Wątokiem (ul. Przesmyk)

Poniżej afisz premierowej „TARNOWSKIEJ MASZKARADY” – karnawałowego pochodu MASZKARONÓW ze spodziewanym (działo się!) udziałem tłumów Tarnowian, gości i turystów w maskach wzorowanych na słynnych, tarnowskich maszkaronach.

Zbiórka o godz. 16.45 na ul. Wałowej pod pomnikiem Generała Józefa Bema
Godz. 17.00 – przemarsz o zmierzchu przy dźwiękach średniowiecznej muzyki
ulicą Wałową na Rynek — wokół Ratusza — do Maszkarona na ulicy Wielkie Schody.

Apel organizatorów: Zróbmy sobie wspólne zdjęcie z drona!
Zabierzmy ze sobą latarenki, latarki, lampiony, którymi oświetlimy od spodu nasze maski.

Maski twórzmy w różnych technikach. Polecamy masy papierowe, które po wyschnięciu będą dawały efekt przypominający fakturę kamienia. Zachęcamy artystów plastyków, uczniów i studentów szkół artystycznych oraz innych szkół podstawowych i średnich do wykonywania masek wzorowanych na tarnowskich maszkaronach. Z czasem powstaną nowe wzory maszkaronów, które wzbogacą nasze miasto. Maski wraz z cykliczną tarnowską paradą karnawałową oraz innymi formami plastycznymi wypromują szczególny rodzaj miejscowej tradycji, sztuki i kultury.

Prosimy o zaangażowanie wszystkich tych, którzy chcą wykonać dla siebie i znajomych maski.
Mamy nadzieję, że przyłączą się do prac nad maskami oraz zabawy domy kultury, warsztaty plastyczne, kluby i organizacje kulturalne, fundacje, galerie i stowarzyszenia.

Tarnowskich przedsiębiorców namawiamy, aby wsparli ideę dla osiągnięcia wspólnego sukcesu.
Restauratorów, właścicieli lokali zachęcamy do przygotowania na ten weekend specjalnych menu, programów w oryginalny sposób nawiązujących do maszkaronowej zabawy karnawałowej.

Za wszelką cenę unikajmy kopiowania charakterystycznych masek karnawałowych weneckich, brazylijskich, itp.!!! To ważne, ponieważ naśladowców nikt nie doceni, a nawet nie dostrzeże!

Mamy dużą szansę zaistnieć w kraju i na świecie pod warunkiem wypromowania własnego, niepowtarzalnego stylu. Można to osiągnąć w prosty sposób – poprzez redukcję kolorów do kamiennej monochromatyki, czyli jednobarwnej tonacji kojarzonej przez wszystkich z maszkaronami będącymi motywami dekoracyjnymi w architekturze.

ZAPRASZAMY DO WSPÓLNEJ ZABAWY I WSPÓŁTWORZENIA NOWEJ TRADYCJI!

Zebrał i opracował – Ryszard Zaprzałka

zdjęcia: P.Topolski, A. Gawle i T. Schenk/A. Cichy