czyli

NABÓR RUSZA PO RAZ SIÓDMY.

W 2026 roku, podobnie jak w roku ubiegłym – anonsuje nasza krakowska korespondentka Katarzyna Cetera, odbędą się aż dwa nabory do Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO. Pierwszy z nich wkrótce się zakończ – potrwa do 13 marca, zatem zgłoszenia można nadsyłać jeszcze przez dwa tygodnie. Inicjatywa przeznaczona jest dla autorów publikacji, które będą wydane do końca marca 2027 roku.

Od początku istnienia nagrody, która jest realizowana przez KBF ze środków Gminy Miejskiej Kraków, wsparcie otrzymało 251 projektów literackich. Konkurs promuje wartościowe propozycje wydawnicze nawiązujące do literackiego charakteru miasta, jego pisarskiego dziedzictwa oraz najważniejszych postaci i zjawisk życia kulturalnego. Na wyróżnienia przeznaczono w sumie 415 tys. zł. Drugi nabór zostanie ogłoszony w sierpniu 2026 roku na publikacje wydane do końca 2027 roku.

Nagroda KMLU jest kolejnym – obok przyznawanych od 1994 roku Stypendiów Twórczych Miasta Krakowa oraz nagród literackich w dziedzinie poezji, prozy, debiutu czy książki dziecięcej – doskonale funkcjonującym narzędziem wsparcia dla lokalnego środowiska literackiego. Wyróżnienie wspomaga inicjatywy wiążące się z literackim dziedzictwem miasta i współtworzące jego zróżnicowaną współczesność.

Miasto od lat konsekwentnie wspiera środowisko literackie i rozwija działania w ramach Krakowa Miasta Literatury UNESCO – mówił prezydent Krakowa Aleksander Miszalski. – Głęboko wierzymy, że literatura buduje lokalną wspólnotę i tożsamość, dlatego wspólnie z zespołem KMLU pracujemy na rzecz twórców, wydawców i czytelników, tworząc warunki do rozwoju ambitnych projektów. W tym roku przeznaczamy 415 tys. zł na dwa nabory do Nagrody KMLU, co stanowi realne wsparcie dla twórców.

Nagroda KMLU jest jednym z wielu narzędzi, którymi niezmiennie wspieramy lokalne środowisko literackie – powiedziała Carolina Pietyra, dyrektorka Krakowskiego Biura Festiwalowego. – Jako operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO Krakowskie Biuro Festiwalowe od lat działa na rzecz twórców i twórczyń, buduje jak najlepsze warunki dla rozwoju literatury. Nabór do Nagrody KMLU to ważny moment tej pracy, ale równie istotne są nasze całoroczne programy, rezydencje, festiwale i działania międzynarodowe. Wszystkie one składają się na ekosystem, w którym literatura może się rozwijać i docierać do nowych odbiorców.

Wyróżnione projekty mogą liczyć nie tylko na nagrody pieniężne, których łączna pula wynosi 415 tys. zł, ale również na promocję na kanałach społecznościowych Krakowa Miasta Literatury UNESCO oraz organizację spotkań premierowych w krakowskich księgarniach kameralnych lub Pałacu Potockich przy Rynku Głównym 20.

Dotychczasowi laureaci i laureatki reprezentowani byli zarówno przez duże wydawnictwa działające na rynku książki (m.in. wydawnictwo Znak, Wydawnictwo Czarne, Wydawnictwo Literackie), jak i przez oficyny niszowe (m.in. Wydawnictwo Ha!art, Wydawnictwo Nisza, timof i cisi wspólnicy, Stowarzyszenie Twórcze Zenit, Wydawnictwo Drzazgi, Wydawnictwo Officyna, Fundację KONTENT, Wydawnictwo Harmolipi).

Do tej pory wsparcie otrzymały projekty literackie m.in.: Alicji Zioło (KRAKOWIANKI. TWARZE POLSKIEJ HERSTORII), Łukasza Barysa (MAŁE PAJĄKI), Oli Bylicy (SOS. STOWARZYSZENIE OBROŃCÓW SMOKÓW), Jadwigi Maliny (PRZYSŁONA), Barbary Sadurskiej (RADA SMOKÓW, BAJKA, BAJECZKA), Agaty Puwalskiej (OTWARTE ŚWIATY), Moniki Śliwińskiej (KSIĄŻĘ. BIOGRAFIA TADEUSZA BOYA ŻELEŃSKIEGO), Elżbiety Łapczyńskiej (MOWA CHLEBA), Oskara Hedemanna (tłumaczenie książki BRUTALIZM), Pauliny Małochleb (MIĘŚNIE MAM OD MIŁOŚCI. O MACIERZYŃSTWIE), Marcina Oskara Czarnika (MISTERIUM. TRZY DNI, TRZY NOCE), Jacka Dehnela i Piotra Tarczyńskiego (ŚMIERĆ W WENECJI), Anny Goc (GŁUSZA), Katarzyny Kobylarczyk (CIAŁKO. HISZPANIA KRADNIE SWOJE DZIECI), Małgorzaty Lebdy (ŁAKOME), Andrzeja Dybczaka (W DRODZE NA GÓRĘ UL’A), Cezarego Łazarewicza (NA SZEWSKIEJ. SPRAWA STANISŁAWA PYJASA), Radka Raka (AGLA. ALEF, MAJA I CZAS MOTYLI) czy Ishbel Szatrawskiej (TOŃ).

O wysokim poziomie nagradzanych projektów świadczą sukcesy ich twórców i twórczyń, którzy w latach 2023, 2024 i 2025 otrzymali kilkadziesiąt nominacji, nagród i wyróżnień w najważniejszych konkursach literackich w Polsce. Wśród sukcesów należy wymienić chociażby nominacje do Paszportów „Polityki” dla Elżbiety Łapczyńskiej i Mateusza Pakuły, nominacje do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego dla Katarzyny Kobylarczyk i Małgorzaty Nocuń, nominację do Nagrody Literackiej Gdynia dla Mateusza Górniaka, a także nominację do Nagrody Conrada oraz przyznanie Wawrzynu. Literackiej Nagrody Warmii i Mazur za rok 2023 (nagroda główna i nagroda czytelników) dla Ishbel Szatrawskiej.

Wśród książek nominowanych do Nagrody Literackiej Nike znalazły się cztery pozycje twórców wyróżnionych Nagrodą KMLU: Ewy Lipskiej, Małgorzaty Lebdy, Cezarego Łazarewicza oraz Tomasza Różyckiego. W ostatnich latach książki autorów uhonorowanych Nagrodą KMLU zaklasyfikowały się również do finałów Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus, Nagrody Literackiej Gdynia, Nagrody Conrada i wielu innych.

Jak aplikować?

Nagroda KMLU ma charakter indywidualny i jest przyznawana pisarzom/pisarkom, ilustratorom/ilustratorkom, redaktorom/redaktorkom i tłumaczom/tłumaczkom uczestniczącym w powstaniu publikacji książkowych. O wyróżnienie mogą się ubiegać wydawcy zgłaszający kandydatury wybranych twórców i twórczyń.

Wniosek powinien zawierać m.in. opis projektu wydawniczego, dotychczasowe dokonania kandydata w zakresie działalności literackiej oraz recenzję planowanej publikacji. Od tego roku jednym z wymaganych załączników jest również krótki fragment zgłaszanego utworu o długości min. 3000 znaków w przypadku prozy, 1500 znaków w przypadku poezji lub 3 stron w przypadku innych utworów (np. ilustracji), lecz nie więcej niż 10 stron wydawniczych. Jeden wniosek o przyznanie nagrody może dotyczyć wyłącznie jednego autora, niezależnie od tego, czy stworzony przez niego utwór jest dziełem samodzielnym czy współautorskim.

Termin nadsyłania zgłoszeń do siódmej edycji Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO upływa 13 marca 2026 roku o godzinie 12.00. Aktualny nabór dotyczy książek, które zostaną opublikowane do 31 marca 2027 roku. Ogłoszenie laureatów/laureatek nastąpi nie później niż 1 kwietnia 2026 roku.

Szczegółowe informacje o dokumentacji wnioskowej koniecznej do wzięcia udziału w konkursie znajdują się w regulaminie Nagrody KMLU i na stronie miastoliteratury.pl.

Nadesłane propozycje oceniać będzie komisja w składzie: Paweł Szczepanik, Pełnomocnik Prezydenta Miasta Krakowa ds. Kultury, prof. dr hab. Dorota Kozicka, Katedra Krytyki Współczesnej na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, Aleksandra Lipczak – przewodnicząca Komisji Konkursowej, Dział Literacki KBF, Marcelina Karcz – wiceprzewodnicząca Komisji Konkursowej, Dział Literacki KBF, Anna Gulińska – sekretarz Komisji Konkursowej, Dział Literacki KBF.

Nagroda Krakowa Miasta Literatury UNESCO, ustanowiona w 2020 roku na mocy uchwały Rady Miasta Krakowa, jest odpowiedzią na współczesne wyzwania stojące przed branżą książkową. Wyróżnienie jest elementem Programu Patronackiego KMLU realizującego kluczowe założenia strategii Krakowa Miasta Literatury UNESCO oraz Programu Rozwoju Kultury w Krakowie do roku 2030.

Organizatorem konkursu o Nagrodę Krakowa Miasta Literatury UNESCO jest Gmina Miejska Kraków, a realizatorem KBF – instytucja kultury Miasta Krakowa i operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO (zgodnie z uchwałą nr XXXVII/972/20 Rady Miasta Krakowa z dnia 11 marca 2020 roku).

Katarzyna Cetera