czyli

TARNOWSKA NAGRODA FILMOWA ANTE PORTAS.

Pisaliśmy już – relacjonuje nasza krakowska korespondentka Katarzyna Cetera, że jubileuszowa, czterdziesta edycja wyjątkowego wydarzenia, jakim jest Tarnowska Nagroda Filmowa – Festiwal Polskich Filmów Pełnometrażowych, wystartuje już 22 maja 2026 roku. Tak naprawdę jednak tarnowskie święto kina już się rozpoczęło, więc rodzimi kinomani już tydzień wcześniej mogli poczuć festiwalową atmosferę. Zanim bowiem rozpocznie się rywalizacja o statuetki, w kinie Marzenie odbyły się dwa wyjątkowe wieczory, które przypomniały o spuściźnie najwybitniejszych twórców polskiego filmu: specjalny prolog, w ramach którego kino Marzenie zaprezentowało dzieła dwóch gigantów polskiej kinematografii – Krzysztofa Kieślowskiego oraz Andrzeja Wajdy, odbył się od hasłem „Mistrzowie”.

Tarnowska Nagroda Filmowa należy do najstarszych festiwali poświęconych polskiej kinematografii. Powstała z inicjatywy naszego, lokalnego środowiska miłośników kina, a z biegiem lat rozwinęła się w wydarzenie o ugruntowanej pozycji na mapie krajowych festiwali filmowych. Jej podstawowym założeniem pozostaje prezentacja najnowszych dokonań polskich twórców oraz tworzenie przestrzeni do spotkań wokół kina – jego twórców, bohaterów i widzów.

Przez niemal cztery dekady impreza konsekwentnie budowała swoją rangę, stając się jednym z najważniejszych wydarzeń kulturalnych w Tarnowie i regionie. Projekcje konkursowe odbywają się co roku w kinie Marzenie – miejscu o wyjątkowej tradycji, działającym nieprzerwanie od 1913 roku, które od lat stanowi serce festiwalu.

Znaczenie Tarnowskiej Nagrody Filmowej potwierdza nie tylko jej jubileusz, ale także m.in. Nagroda Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej przyznana w 2011 roku w kategorii Krajowe wydarzenie filmowe. Festiwal od lat realizowany jest przy wsparciu instytucji kluczowych dla polskiej kultury filmowej, w tym Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej oraz Stowarzyszenia Filmowców Polskich, a także władz samorządowych i partnerów prywatnych.

Już w ubiegły piątek, 15 maja o godzinie 19:00, w kinie Marzenie – jednym z najstarszych kin w Polsce – odbył się wieczór poświęcony Krzysztofowi Kieślowskiemu. Okazja była szczególna – w tym roku przypada 30. rocznica śmierci twórcy takich arcydzieł, jak: AMATOR, PRZYPADEK, KRÓTKI FILM O ZABIJANIU, KRÓTKI FILM O MIŁOŚCI, PODWÓJNE ŻYCIE WERONIKI czy cykle DEKALOG oraz TRZY KLORY. Tarnowscy widzowie mieli okazję obejrzeć BEZ KOŃCA – przejmujący dramat psychologiczny, którego akcja toczy się wokół losów Urszuli, wdowy po mecenasie Antonim Żyro. Tajemniczy znak zapytania dopisany czerwonym flamastrem w notesie zmarłego męża staje się punktem wyjścia do metafizycznej opowieści o obecności i pamięci.

Film uświetniła obecność gości specjalnych – odtwórczyni głównej roli, Grażyny Szapołowskiej, wybitnego operatora i fotografika Piotra Jaxy oraz profesora Mikołaja Jazdona. Na ekranie ujrzeliśmy także plejadę znakomitych aktorów: Marię Pakulnis, Aleksandra Bardiniego, Jerzego Radziwiłowicza, Artura Barcisia, Michała Bajora czy Marka Kondrata.

Drugim bohaterem prologu był Andrzej Wajda, reżyser wielu ponadczasowych obrazów, jak: KANAŁ, POPIÓŁ I DIAMENT, ZIEMIA OBIECANA, CZŁOWIEK Z MARMURU, CZŁOWIEK Z ŻELAZA, DANTON, PAN TADEUSZ, ZEMSTA czy POWIDOKI. Rok 2026 został ustanowiony przez Senat RP Rokiem Andrzeja Wajdy w związku z przypadającą setną rocznicą urodzin oraz dziesiątą rocznicą śmierci reżysera. Tarnów włączył się wiec w te obchody wczoraj, 20 maja, prezentując o godzinie 18:00 film NIEWINNI CZARODZIEJE z1960 roku.

To dzieło wyjątkowe, często nazywane „najmniej wajdowskim” filmem mistrza – nowofalowa opowieść o młodych ludziach ukrywających uczucia pod maską cynizmu. Ten obraz to nie tylko aktorski popis Tadeusza Łomnickiego i Krystyny Stypułkowskiej, ale też fascynujący portret stolicy przełomu lat 50. i 60. Na ekranie pojawiły się legendy epoki: Zbigniew Cybulski, Roman Polański, Kalina Jędrusik oraz Krzysztof Komeda, który był również autorem ścieżki dźwiękowej.

Projekcja odbyła się w ramach działającego przy kinie Marzenie Dyskusyjnego Klubu Filmowego „Niewinni marzyciele”. Po seansie zaplanowano debatę o spuściźnie reżysera, którą poprowadziła dr Kaja Łuczyńska wraz z Anną Równy – ekspertką z Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy.

Prolog pod hasłem „Mistrzowie” był niepowtarzalną szansą, by zobaczyć klasyczne dzieła w najlepszej jakości na srebrnym ekranie. To również doskonałe wprowadzenie do głównej części 40. Tarnowskiej Nagrody Filmowej.

Laureatów tegorocznej edycji festiwalu poznamy co prawda 30 maja, ale już dzisiaj możemy zdradzić, że nagroda za całokształt twórczości oraz wkład w rozwój polskiej kinematografii trafi w ręce Marka Kondrata, jednego z najwybitniejszych polskich aktorów filmowych i teatralnych.

Tak się składa, że przyznanie wyróżnienia artyście zbiega się z jego powrotem do aktorstwa po blisko dwóch dekadach. W 2007 roku ogłosił on zakończenie kariery, a po raz ostatni na ekranie pojawił się w 2010 roku w filmie MAŁA MATURA 1947 Janusza Majewskiego. Jesienią bieżącego roku do kina trafi ekranizacja LALKI Bolesława Prusa w reżyserii Macieja Kawalskiego, w której w rolę Ignacego Rzeckiego, przyjaciela Stanisława Wokulskiego, wcieli się właśnie nasz laureat.

Nagroda za całokształt twórczości oraz wkład w rozwój polskiej kinematografii jest przyznawana w ramach Tarnowskiej Nagrody Filmowej od 2006 roku. Jej celem jest oddanie hołdu najwybitniejszym twórcom związanym z polskim filmem. Symbolizuje głębokie uznanie dla laureatów, ale także jest inspiracją dla przyszłych pokoleń artystów spod znaku srebrnego ekranu.

Pierwszym laureatem Nagrody za całokształt twórczości był Andrzej Wajda. Na swoim koncie mają ją również m.in. Krystyna Janda, Tadeusz Konwicki, Juliusz Machulski, Janusz Majewski, Janusz Morgenstern, Franciszek Pieczka, Witold Sobociński czy Krzysztof Zanussi. Przed rokiem owo prestiżowe wyróżnienie powędrowało do Bogusława Lindy, którego drogi wielokrotnie wiązały się z Markiem Kondratem. Wybitni aktorzy pojawili się wspólnie na srebrnym ekranie m.in. w kultowych PSACH Władysława Pasikowskiego czy widowiskowym PANU TADEUSZU Andrzeja Wajdy.

Tarnowska Nagroda Filmowa jest niewątpliwie jeden z najważniejszych przeglądów filmowych na mapie naszego kraju. W dniach od 22 do 30 maja 2026 roku widzowie zobaczą 14 konkursowych projekcji.

Katarzyna Cetera

Zdjęcia – Paweł Topolski