czyli

Uwaga: W związku z dramatycznymi wydarzeniami w Krakowie i ogłoszoną żałobą narodową informujemy, że koncert „A Tribute to Miles Davis. Z cyklu w stulecie urodzin” odbędzie się 11 listopada 2026 r. o godz. 19:00 w Centrum Sztuki Mościce.

COLTRANE WCIĄŻ INSPIRUJE.

Tegoroczny Jazz Contest od początku przypomina, że jazz nie jest muzyką zamkniętą w historii – pisze nasza krakowska korespondentka Katarzyna Cetera, nawet jeśli jego najważniejsze postaci wyznaczają kolejnym pokoleniom artystów punkt odniesienia. Szesnasta edycja festiwalu, poświęcona w dużej mierze dwóm wielkim innowatorom – Johnowi Coltrane’owi i Milesowi Davisowi, których setne rocznice urodzin przypadają w tym roku – stawia pytanie o to, jak dzisiaj odczytywać ich dorobek. Nie chodzi przecież o odtwarzanie dawnych wzorców, lecz o sprawdzenie, czy zawarta w nich odwaga poszukiwania wciąż może uruchamiać twórczą energię.

Jazz najlepiej broni się przed muzealizacją wtedy, gdy pozostaje muzyką żywego spotkania. Nawet najważniejsze nazwiska jego historii nie powinny przesłaniać tego, co dzieje się tu i teraz: indywidualnych poszukiwań, nieoczekiwanych porozumień, napięć i wzajemnego inspirowania się muzyków. XVI edycja tarnowskiego Jazz Contest, której tegoroczny program nawiązuje do setnych rocznic urodzin Johna Coltrane’a i Milesa Davisa, przypomina o tej fundamentalnej właściwości gatunku. Miniony tydzień festiwalowych wydarzeń przyniósł zarówno refleksję nad dziedzictwem wielkich innowatorów, jak i okazję do sprawdzenia, jak ich artystyczna odwaga rezonuje we współczesnym jazzie.

Festiwalowe preludium stanowiła VI Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Artystyczna TRIBUTE TO JAZZ, zorganizowana 26 i 27 października na Wydziale Muzyki Uniwersytetu Rzeszowskiego. Wykłady, prelekcje i koncerty stworzyły przestrzeń do rozmowy o przemianach języka jazzowego, twórczości Coltrane’a i Davisa oraz inspiracjach, które kolejne pokolenia muzyków odnajdują w ich dorobku. Szczególne miejsce zajęły zagadnienia związane z duchowością muzyki Coltrane’a, jego poszukiwaniami brzmieniowymi oraz stylistycznymi przeobrażeniami Davisa. Konferencyjne rozważania dopełniły koncerty TRAINS’N’MILES w wykonaniu studentów i wykładowców Wydziału Muzyki. Akademicka refleksja nie pozostawała więc oderwana od praktyki – przeciwnie, prowadziła ku temu, co w jazzie najważniejsze: własnemu doświadczeniu dźwięku.

Najmocniejszym wydarzeniem minionego tygodnia był jednak piątkowy koncert w tarnowskim Kinie Marzenie. A TRIBUTE TO JOHN COLTRANE okazał się prawdziwą ucztą muzyczną, a jego siła wynikała nie tylko z rangi zaproszonych artystów, lecz także z przemyślanego zestawienia dwóch pokoleń wykonawców. Pierwszą część wypełniły występy młodych instrumentalistów: znakomitej trębaczki, saksofonisty, pianisty i kontrabasisty, a także duetu gitarowego Bohdan Pastuszenko – Yehor Pererva. Combo jazzowe Zespołu Szkół Muzycznych w Tarnowie, pracujące pod opieką Michała Kołodzieja, pokazało, że młodzi muzycy potrafią odnaleźć się w zespołowej formule, w której indywidualna ekspresja musi pozostawać w relacji z pozostałymi głosami. Wartość tej prezentacji nie sprowadzała się do obietnicy przyszłych sukcesów. Była pełnoprawną częścią koncertu, pozwalającą przyjrzeć się różnym instrumentalnym osobowościom i ich sposobom uczestniczenia we wspólnym muzykowaniu.

Występ młodych artystów nabrał dodatkowego znaczenia w zestawieniu z drugą częścią wieczoru, w której na scenie spotkali się Piotr Baron, Maciej Sikała, Ondřej Štveráček i tarnowianin Robert Wypasek. Czterem saksofonistom towarzyszyli Joachim Mencel przy fortepianie, Jakub Cywiński na kontrabasie i Sebastian Frankiewicz na perkusji. Taki skład mógłby łatwo stać się okazją do demonstracji wirtuozerii, tymczasem najważniejsze okazało się coś znacznie ciekawszego: wzajemne słuchanie i umiejętność prowadzenia muzycznej rozmowy. Dialogi saksofonistów były kulminacją koncertu. Różnice temperamentów, artykulacji i brzmieniowych preferencji nie prowadziły do rywalizacji o dominację, lecz tworzyły wielogłosową narrację, w której wypowiedź jednego muzyka stawała się punktem wyjścia dla kolejnego. Improwizacja nie była tu ozdobnikiem kompozycji, ale sposobem budowania jej sensu na nowo, w bezpośredniej relacji z partnerami i publicznością.

Właśnie w takim spotkaniu najpełniej ujawnia się aktualność Coltrane’owskiego dziedzictwa. Jego znaczenie nie polega na tym, że kolejne pokolenia mają powtarzać wypracowane przez niego rozwiązania, lecz na tym, że pozostawił muzykom przykład nieustannego przekraczania własnych ograniczeń. Piątkowy koncert nie potrzebował więc pomnikowego tonu. Hołd dla patrona wieczoru dokonywał się przede wszystkim poprzez muzykę – jej otwartość, intensywność i gotowość do podejmowania ryzyka. Zestawienie młodych instrumentalistów z doświadczonymi saksofonistami nie było przy tym prostą ilustracją sztafety pokoleń. Pokazywało raczej, że jazzowa tradycja pozostaje żywa tylko wtedy, gdy każdy wykonawca potrafi znaleźć w niej miejsce dla własnej wypowiedzi.

Tegoroczna edycja festiwalu Jazz Contest przypomina zarazem, że spotkanie z jazzem nie musi ograniczać się do koncertowej estrady. Jego program poszerza perspektywę o wymianę myśli, edukację i konfrontację różnych doświadczeń muzycznych. W tym sensie konferencja w Rzeszowie i piątkowy wieczór w Tarnowie dopełniały się, choć każde z tych wydarzeń posługiwało się innym językiem. Pierwsze porządkowało konteksty i stawiało pytania o historię, drugie pozwalało usłyszeć, jak muzyka odpowiada na nie w praktyce.

Piątkowe spotkanie pozostawiło szczególnie mocne wrażenie, ponieważ pokazało jazz jako sztukę, w której mistrzostwo nie oznacza zamknięcia się we własnym stylu, lecz zdolność do nieustannego dialogu. Młodzi muzycy i uznani saksofoniści, choć dzieli ich doświadczenie, spotkali się w tej samej przestrzeni twórczej wolności. A to chyba najlepszy sposób, by uczcić Coltrane’a: nie naśladować jego głosu, ale – z odwagą i uważnością – szukać własnego.

Tegoroczna, szesnasta już edycja Jazz Contest, potrwa do niedzieli. Przybywajcie do Zespołu Szkół Muzycznych w Tarnowie w najbliższy piątek i do Centrum Sztuki Mościce na koncert finałowy poświęcony Milesowi Davisowi.

Katarzyna Cetera

Zdjęcia – organizatorzy